Στάδια ανάπτυξης λόγου και ομιλίας

Η ανάπτυξη της ομιλίας είναι μια διαδικασία που ξεκινά πολύ νωρίς, από τους πρώτους μήνες της ζωής του βρέφους και ολοκληρώνεται περίπου στην ηλικία των 7 ετών. Το στάδιο του βαβίσματος αποτελεί το πρώτο στάδιο για την ανάπτυξη της ομιλίας ενός παιδιού. Από το βάβισμα περνάμε στο στάδιο της ομιλίας. Η μετάβαση συνοδεύεται με τις πρωτολέξεις, δηλαδή τις πρώτες λέξεις που παράγει το παιδί. Στη συνέχεια βρίσκεται το ολοφραστικό στάδιο, το οποίο χαρακτηρίζεται από παραγωγές αρθρωτικών συνόλων που αντιστοιχούν σε μία μόνο λέξη, η οποία ανήκει στη γλώσσα των ενηλίκων.

logokataposi1

Παρακάτω θα βρείτε κάποια ενδεικτικά στοιχεία που αναφέρονται στα στάδια ανάπτυξης του λόγου ανάλογα με την ηλικία:

Έως 12 μηνών:

  • Υπάρχει βλεμματική επαφή.
  • Αναγνωρίζει τη φωνή της μητέρας του.
  • Γυρίζει το κεφάλι του προς την πηγή των ήχων.
  • Το μωρό αντιδρά στους ήχους.
  • Καταλαβαίνει απλές εντολές («έλα εδώ», «δώσε μου..») και απλές ερωτήσεις («πού είναι η μπάλα;»).
  • Χαμογελά όταν του μιλάτε.
  • Ανταποκρίνεται στο όνομά του.
  • Διαθέτει κάποιο βασικό λεξιλόγιο.

Έως 2 χρονών:

  • Υπακούει σε απλές εντολές. Κατανοεί εντολές με δύο μέρη («πάρε τη κούκλα και χτένισέ την»)
  • Το λεξιλόγιό του διαθέτει 20-50 λέξεις ενώ φαίνεται να παράγει καθημερινά καινούργιες λέξεις
  • Χρησιμοποιεί δύο λέξεις για να σχηματίσει φράσεις.
  • Συνδυάζει 2 και 3 λέξεις μαζί για να δημιουργήσει απλές φράσεις (π.χ. «πάει η μπάλα»).
  • Χρησιμοποιεί συμβολικά διάφορα παιχνίδια (π.χ. μιλάει στο τηλέφωνο, κ.α.).

Έως 3 χρονών:

  • Απαντάει σε ερωτήσεις.
  • Συνδυάζει ουσιαστικά ή ρήματα με το «εκεί», «εδώ» («μπάλα εδώ»). Το λεξιλόγιό του διαρκώς εμπλουτίζεται
  • Μπορεί να παρακολουθήσει ένα διάλογο. Κατανοεί απλές ιστορίες
  • Του αρέσουν τα παραμύθια και τα παρακολουθεί με ευκολία.
  • Κάνει ερωτήσεις. Χρησιμοποιεί το «όχι», «δεν» στην ομιλία.
  • Αναφέρεται στον εαυτό του χρησιμοποιώντας το όνομά του όταν μιλάει.

Έως 4 χρονών:

  • Γίνεται κατανοητό και από ανθρώπους που δεν γνωρίζει.
  • Απαντάει σε όλα τα είδη ερωτήσεων.
  • Η ομιλία του πλησιάζει περισσότερο σε αυτή των ενηλίκων όσον αφορά τη γραμματική και το συντακτικό.
  • Διηγείται τις εμπειρίες του. Παρακολουθεί με ενδιαφέρον μεγαλύτερες ιστορίες και μπορεί να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με αυτές
  • Διηγείται πρόσφατα γεγονότα.

Έως 5 ετών:  

  • Το παιδί παρουσιάζει ενδιαφέρον για επικοινωνία και παράγει σύνθετες προτάσεις, πλούσιες σε περιεχόμενο.
  • Η ομιλία του παιδιού πλέον είναι κατανοητή από όλους τους συγγενείς στο περιβάλλον του, συνομήλικους, δασκάλους και αγνώστους.
  • Μπορεί να δείξει «μερικά», «πολλά», «λίγα»
  • Διηγείται τα νέα της ημέρας
  • Λέει απλά αστεία
  • Ενώνει 3-4 μέρη μιας ιστορίας
  • Ρωτά τη σημασία των λέξεων που δεν γνωρίζει, ορίζει λέξεις

Άνω των 5 ετών:  

  • Το παιδί επικοινωνεί με ολοένα και πιο σύνθετες προτάσεις χρησιμοποιώντας συνδέσμους (όπως «όταν») κι έχοντας καθαρή άρθρωση όλων των φθόγγων της ελληνικής γλώσσας.
  • Ακολουθεί τις εντολές 3 μερών, ακολουθεί τις οδηγίες που δίνονται σε μία ομάδα
  • Ονομάζει διαδοχικά τις ημέρες της εβδομάδας, ονομάζει αντίθετα, μετράει μέχρι το 30 (απ’εξω)
  • Χρησιμοποιεί κατάλληλα τον αόριστο και το μελλοντικό χρόνο, χρησιμοποιεί κλίσεις

Τα σύμφωνα της Νέα Ελληνικής σύμφωνα με το Πανελλήνιο Σύλλογο Λογοπεδικών.

Ηλικία κατάκτησης των συμφώνων Σύμφωνα (με κόκκινο χρώμα)
2,6-3,0 πίτα, μπαμπά, μαμά, τόπι, κούπα, κερί, γκολ, γκιώνης, νιαουρίζει
3,0-3,6 νερό, ντομάτα, χάρακας, χελώνα,  βάρκα
3,6-4,0 φίδι, λάμπα, σούπα, ζύμη
4,0-4,6 δώρο, θάλασσα, λιοντάρι
4,6-5,0 πίτσα, τζάκι
5,6-6,0 ρόδα

Θα πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό και γι’ αυτό μπορεί να υπάρξει κάποια διακύμανση σχετικά με το χρόνο που κατακτά κάποια δεξιότητα. Ωστόσο, ο μέσος όρος έχει μια σημαντική σημασία και ειδικά όταν έχει περάσει εξάμηνο και το παιδί δεν παρουσιάζει πρόοδο. Σε αυτή την περίπτωση ο γονιός θα πρέπει να απευθυνθεί σε έναν ειδικό.